مقاله داغ چیست؟

زمانی که دانشجوی کارشناسی ارشد بودم، به دنبال کردن اخبار مربوط به دانشگاهم علاقه فراوانی داشتم؛ برای همین، هر روز بخش اخبار پایگاه اینترنتی دانشگاه را بررسی میکردم. هر چند گاهی یکبار، میدیدم که در بخش اخبار، تیتر زدهاند: «گزینش 1 استاد دانشکده نمی دانم کجا به نام مقاله داغ ژورنال فلان». با دیدن این تیترها، گمان می کردم که خود استادان، استادان بزرگ و مقالهها، حتما بسیار برجسته بودهاند که به نام مقاله داغ برگزیده شدهاند و حتما جهش بزرگی در شاخه خودشان پدیدار کردهاند؛ ولی با دیدن برخی از استادانی که میشناختم و اطلاعاتی که از همکارانشان به دست میآوردم، نسبت به این موضوع بدبین شدم. این بود که، به سختی کنجکاو شده بودم که معیار این گزینش ها را جستار کنم؛ تا اینکه روزی به مقالهای از دکتر محمد شهریاری در خبرنامه شماره ۱۳۰ انجمن ریاضی ایران برخوردم که پاسخ همه پرسش هایم را داد. ایشان که عضو هیات علمی دانشکده ریاضی دانشگاه تبریز هستند، به زبانی ساده، این موضوع را توضیح داده بودند. پس مقاله ایشان را دست نخورده و همونجوری که بود از خبرنامه گفته شده (با رعایت بعضی از اصول نگارشی) بازگو میکنم:

در پایگاه اینترنتی بنیاد ISI، بخشی هست به نام Essential Science Indicator که پراستنادترین مقالات را معرفی میکند. در این بخش، مقالاتی که در درازنای دو سال گذشته، بیشترین ارجاعات را بدست آورده باشند، معرفی میشوند و گاه زیر نام مقالات داغ شناخته میشوند. یکی از تبصرههای آییننامه نوین پیشبرد هیات علمی، تصریح میکند که در صورتی که مقالهای به عنوان مقاله پراستناد و مقاله داغ شناخته شود، امتیاز آن، تا یک و نیم برابر، قابل افزایش است. ترکیب منطقی به کار رفته در عبارت «مقالات پراستناد و مقالات داغ» که عینا از آییننامه نام برده بازگو میشود، انگیزه پیدایش یک پیچیدگی و به پیرو آن، برداشت نادرست و در پایان، کاربرد ناشایست برخی شده است. در عبارت بالا به نظر میرسد که مفاهیم مقاله پراستناد و داغ با هم فرق دارند و در حالی که میدانیم چنین نیست و یا دست کم، نویسندگان آییننامه ارتقا، چنین منظوری نداشتهاند. به دلیل این ابهام، برخی استدلال میکنند که منظور از مقاله داغ، همان مقالات پردانلودی است که به صورت هفتگی یا ماهانه توسط مجلات اعلام میشود. میدانیم که اکثر مجلات دارای این سیستم هستند که میتوانند مقالات را بر حسب تعداد دانلودهای هفتگی یا ماهانه مرتب کنند و چون دانلود و مشاهده یک مقاله میتواند بارها توسط نویسنده و یا نزدیکان وی انجام گیرد، بنابراین پردانلود بودن، ملاک ارزشی برای مقالات به شمار نمیرود.

در اینجا بهتر است یک آزمایش جالب را که بنده شخصا دچار آن شدهام، برای آرامش روان دوستان بازگو کنم. یک بار بنده توسط V*P_N به سایت مجلهای که مقالهام در آن چاپ شده بود، وارد شدم و مقالهام را دانلود کردم. سپس V*P_N را قطع کرده و این عمل را به تعداد زیاد تکرار کردم. با توجه به اینکه هنگام اتصال به اینترنت با V*P_N، هر بار یک آدرس آیپی جدید برای کاربر اختصاص مییابد، سیستم مجله هر بار دانلود مقاله بنده را در شمارش، معتبر دانسته و در عرض چند دقیقه، آن مقاله وارد لیست مقالات پردانلود شد! به وضوح، راههای دیگری نیز برای پردانلودیزه کردن مقالات وجود دارد و این نشان میدهد آنچه در آییننامه ارتقا مورد تصریح قرار گرفته، غیر از تعداد دانلودهای یک مقاله است. با وجود این، بنده با چشم خود، دوستانی را دیدهام که اصرار داشتهاند چون مقاله آنها پردانلود است، پس داغ است و در نتیجه، باید آییننامه اجرا شود. برای اینکه مطمئن شوید واقعاً از این طریق، سوءاستفادههای فراوانی اتفاق میافتد، کافی است عبارت «مقاله داغ» را در گوگل جستجو کنید تا ببینید در سایت بسیاری از دانشگاههای کشور، از دولتی گرفته تا آزاد، خبری مشابه این وجود دارد: «انتخاب مقاله … تن از استادان دانشگاه … به عنوان مقاله داغ». امیدوارم دوستان اطلاعرسانی کنند تا همگان و به خصوص مسئولین امور پژوهشی دانشگاهها توسط افراد سودجو و فرصتطلب، فریب داده نشوند.

بدبختانه سختی کار به همین جا پایان نمی پذیرد. گاهی میبینیم مقالهای در یک ژورنال کماعتبار چاپ میشود و هنگامی که شمار استنادهای آن به شمارهای بسیار پایینی مثل ۶-۷ میرسد، بی درنگ آن ژورنال، مقاله را به نام مقاله پراستناد خود معرفی میکند و به پیرو آن، نویسنده مقاله هم بی درنگ آن را در بوق و کرنا میکند. آیا براستی شمار استناد ۶ یا ۷، شایسته لقب پراستناد است؟ آیا به مقالهای که در گذر۲ سال، تنها ۶ تن به آن ارجاع دادهاند که یک یا دو تن از آنها هم خود نویسنده و یا نزدیکانش است، باید مقاله پراستناد گفت؟

پانویس ۱: عبارت V*P_N در مقاله چاپ شده در خبرنامه، به صورت عادی نوشته شده است و تنها در اینجا، به این گونه نوشته شده است.
لینک ثابت: http://panevis.ir/?p=39

+ نوشته شده در شنبه شانزدهم دی ۱۳۹۶ساعت 21:1 توسط سید محمد حسین موسوی |